Laatst bijgewerkt: 30 oktober 2026

Nederlandse naam: Blinde grottenvis of Blinde holenvis.

Wetenschappelijke naam: Astyanax jordani. Van deze Astyanax jordani is zowel een soort die kan zien als één die volledig blind is en zich op een bijzondere manier aan zijn omgeving heeft aangepast. De blinde soort leeft uitsluitend in de donkere grotten en spelonken van Mexico.

Synoniemen: Anoptichthys jordani, Astyanax mexicanus jordani, Anoptichthys antrobius, Anoptichthys hubbsi, Astyanax fasciatus mexicanus.

Oorsprong: Amerika. 

Landen: Texas, Mexico tot aan Panama, de blinde vorm komt alleen voor in Mexico.

Leefomgeving: De Twee Gezichten van Astyanax jordani: Een Evolutionair Spookverhaal uit de Mexicaanse Jungle. In de dichte jungle van Noordoost-Mexico speelt zich een van de meest fascinerende biologische mysteries ter wereld af. Boven de grond, in het felle zonlicht van kronkelende rivieren, zwemt een onopvallend, zilverkleurig visje. Maar tientallen meters dieper, verborgen in de gitzwarte kamers van ondergrondse kalksteengrotten, leeft exact dezelfde soort. Althans, genetisch gezien. Uiterlijk zijn ze onherkenbaar veranderd: de een is een dynamische jager met scherp zicht, de ander een oogloos, kleurloos 'spook' dat navigeert in de eeuwige duisternis. Dit is het verhaal van de Astyanax jordani en de twee totaal verschillende werelden die deze vis hebben gevormd.

De Bovenwereld: Leven in Licht en Kleur: Voor de ziende variant van de Astyanax jordani is het leven dynamisch, kleurrijk en gevaarlijk. Deze vissen bewonen de oppervlaktewateren van Mexico — van snelstromende rivieren en kalme kreekjes tot diepe meren. Hier regeert het zonlicht, wat zorgt voor een rijke groei van waterplanten en algen. In deze heldere omgeving zijn functionele ogen van levensbelang. De vis gebruikt zijn zicht om te jagen op insecten, te communiceren met soortgenoten en constant op zijn hoede te zijn voor roofvogels en grotere vissen. Om niet op te vallen tussen de vegetatie en de zonnestralen, draagt deze variant een camouflerend jasje: glanzende, zilverachtige schubben met subtiele gele of bruine tinten en felgekleurde vinnen.

De Onderwereld: De Eeuwige Duisternis van de Karstgrotten. Duizenden jaren geleden raakte een deel van deze vissenpopulatie door geologische verschuivingen gevangen in het uitgestrekte ondergrondse karstlandschap van de regio San Luis Potosí. Ze belandden in een wereld die in werkelijk niets lijkt op de bovenwereld. In deze diepe kalksteengrotten en ondergrondse rivieren heerst een absolute, honderdprocent duisternis. Het water is er hard, kalkrijk en – in tegenstelling tot de seizoensgevoelige rivieren buiten – extreem stabiel van temperatuur, schommelend tussen de 20°C en 25°C. Omdat er geen straaltje zonlicht binnendringt, is plantengroei hier onmogelijk.

Overleven op Vleermuizenpoep: De afwezigheid van planten maakt de ondergrondse leefomgeving extreem voedselarm. Om te overleven is deze blinde grotvis volledig afhankelijk van wat de bovenwereld hem schenkt. De belangrijkste motor van dit ecosysteem is even bizar als effectief: guano. Enorme kolonies vleermuizen die aan de grotplafonds hangen, laten hun uitwerpselen in het water vallen. Deze constante stroom van organisch materiaal trekt kleine insecten, wormen en kreeftachtigen aan. Het vormt de primaire voedselbron voor de vissen, die in feite leven in een ondergrondse oase aangedreven door de buitenwereld.

Evolutionaire Sloop: Blind en Transparant: Onder invloed van deze totale duisternis begon de evolutie opmerkelijke keuzes te maken. Het ontwikkelen en onderhouden van ogen kost een organisme enorm veel energie. In een wereld waar toch niets te zien is, is dat pure verspilling. Generatie na generatie gingen de ogen van de grotbewoners achteruit, totdat er uiteindelijk weefsel overheen groeide en de vissen volledig blind werden. Ook pigment (kleur) werd overbodig; de vis verloor zijn zilveren glans en veranderde in een nagenoeg transparante, roze-witte verschijning.

Navigeren met een "Radar": Zonder ogen zou een vis in een grillige rotshorizon onherroepelijk te pletter slaan. De Astyanax jordani loste dit op door een ander zintuig tot het uiterste te perfectioneren: het zijlijnorgaan. Dit systeem van ultragevoelige sensoren op de flanken en de kop werkt als een soort biologische radar. De vis voelt hiermee de kleinste trillingen en minieme veranderingen in de waterdruk. Als de vis zwemt, kaatst de waterdruk tegen de rotswanden terug, waardoor hij exact weet waar de obstakels liggen.

De Astyanax jordani is daarmee het ultieme bewijs van de vormende kracht van de natuur. Twee groepen van dezelfde biologische familie, gescheiden door slechts een dikke laag kalksteen, laten zien hoe een leefomgeving een dier kan herprogrammeren van een kleurrijke jager tot een meester van de duisternis.

Geslachtsonderscheid: De aarsvin van volwassen mannetjes zijn licht gebogen terwijl die van de vrouwtjes recht zijn.

Temperatuur: 20 - 25 graden Celsius.

pH: 6,5 tot 7,5.

GH: 10 tot 17.

Licht: Zwak tot matig, probeer eens het te verlichten met een rode of blauwe lamp. Dat kan een fantastisch effect geven als men het heeft ingericht als een speciaal aquarium (dus als een grot).

Beplanting: De beplanting is voor deze vis onbelangrijk omdat ze van nature alleen in grotten en spelonken leven waar geen licht komt en dus groeien er ook geen planten.

Bodembedekking: Zand of grind van een donkere kleur zodat de Astyanax jordani daar mooi op afsteekt. Richt het aquarium in als een grot, dus met rotsen en leistenen. Denk daarbij ook eraan om de zijkanten (grotendeels) dicht te maken met bijvoorbeeld leistenen.

Stroming: Zwak tot matig.

Leeftijd: 8 jaar.

Lengte: Tot 9 cm.

Voedsel: In het aquarium kan men ze het beste een gevarieerd menu geven, zoals droogvoer, diepvriesvoer en klein levend voer, waaronder muggenlarven, watervlooien en andere geschikte kleine prooidieren.

Aquariummaat: 80 cm.

Waterlaag: Onder het midden.

Karakter: Zeer vreedzaam.

Aantal: Schooltje van 6 of meer vissen.

Geschikt voor: Beginners met enige ervaring.

Geschikt voor gezelschapsaquarium: Ja, echter in een speciaal aquarium zullen ze veel beter tot hun recht komen.

Tijd voor uitkomen eitjes: Na 2 tot 3 dagen.

Bijzonderheden: Ondanks dat deze vis blind is zwemt hij zelden ergens tegenaan. Ook zijn voedsel weet hij perfect op te sporen. Als ze worden geboren hebben ze nog wel ogen, deze verdwijnen na ongeveer 10 dagen en dan zijn ze volslagen blind. Ondanks hun "handicap" kunnen ze zich prima redden in een gezelschapsaquarium mits er geen rovers of agressieve soorten in zitten. Er is overigens ook een soort die wel kan zien.

Kweekinfo: Het kweken van deze vis is redelijk eenvoudig.

Plaats het koppeltje in een aparte kweekbak waarvan het water een temperatuur moet hebben tussen de 18 en 20 graden Celsius, maar het mag absoluut niet warmer zijn dan dit bereik. Verdere eisen aan het water of de omgeving worden niet gesteld, wat het proces relatief eenvoudig maakt wat betreft de omstandigheden.

Zodra de eitjes zijn afgezet, moeten de ouders onmiddellijk en zonder uitstel worden verwijderd om te voorkomen dat ze de eitjes beschadigen of opeten. De eitjes zullen na ongeveer 2 tot 3 dagen uitkomen, afhankelijk van de omstandigheden. De jongen kunnen in het begin nog zien, maar dit vermogen blijft slechts tijdelijk; het zicht kan tot ongeveer 10 dagen aanhouden. Daarna verdwijnen de ogen volledig, en worden de jongen blind. De jongen kunnen gevoed worden met Artemia-naupliën, die rijk zijn aan voedingsstoffen, en daarnaast met fijngewreven droogvoer, dat zorgvuldig moet worden toegediend.

Hoe nuttig vond je dit artikel?

Klik op een ster om jouw beoordeling achter te laten.

(Plaatsing star-rating 25-02-2025)