Laatst bijgewerkt: 22 oktober 2026
Op deze pagina treft men een uitgebreide handleiding over het zelf kweken van Cyclops voor uw aquariumvissen.
Cyclops kweken als levend voer voor aquariumvissen
Cyclops zijn kleine zoetwaterkreeftjes die behoren tot de roeipootkreeftjes, ook wel copepoden genoemd. In de aquariumhobby wordt de naam cyclops vaak gebruikt voor verschillende, op elkaar lijkende roeipootkreeftjes. Een aangeboden cultuur hoeft dus niet uitsluitend uit soorten van het geslacht Cyclops te bestaan. Dat is voor de kweek van belang, want de voedingsbehoefte, grootte en geschikte temperatuur verschillen per soort.
Door hun schokkerige zwembewegingen trekken deze diertjes de aandacht van vissen. Ze kunnen daardoor een aantrekkelijke aanvulling zijn op het dagelijkse voer. Hun voedingswaarde hangt onder andere af van de soort en van het voedsel dat ze zelf hebben gegeten. Cyclops past daarom vooral binnen een gevarieerd dieet.
Bij het voeren aan jonge vissen is enige voorzichtigheid nodig. De kleine larven van roeipootkreeftjes, de naupliën, kunnen geschikt voer zijn voor bepaalde vislarven. Grotere cyclops kunnen echter zelf op kleine dieren jagen en kwetsbare vislarven beschadigen of opeten. Of dat gebeurt, hangt onder meer af van de soorten, hun onderlinge grootte en de hoeveelheid cyclops. Geef een gemengde cultuur daarom niet zomaar aan pas uitgekomen vissen. Voor grotere jongen en kleine volwassen vissen die de kreeftjes gemakkelijk kunnen pakken, is dat risico veel kleiner.
Voor een kweek kunt u beginnen met een schone kunststof bak of een klein aquarium van ongeveer 10 tot 20 liter. Een grotere bak kan ook, maar is voor een eerste poging niet noodzakelijk. Gebruik bij voorkeur een startcultuur van een kweker die kan vertellen onder welke omstandigheden de dieren worden gehouden. Dat geeft meer houvast dan een onbekend mengsel uit een sloot of vijver.
Gebruik zoet water dat geschikt is voor aquariumdieren en stem de samenstelling zo veel mogelijk af op het water van de startcultuur. Wanneer het leidingwater chloor of chloramine bevat, moet het daarvoor geschikt worden behandeld. Alleen een dag laten staan is niet in alle gevallen voldoende. Houd de bak vrij van resten van schoonmaakmiddelen, bestrijdingsmiddelen en andere schadelijke stoffen.
Zet de kweek op een plaats met een redelijk stabiele temperatuur en indirect daglicht. Vermijd felle zon, omdat een kleine bak snel kan opwarmen. Er bestaat geen ideale temperatuur die voor alle cyclops geldt. Een cultuur van een plaatselijke koudwatersoort kan andere omstandigheden nodig hebben dan een warm gekweekte soort. Vraag daarom naar de herkomst en probeer grote veranderingen te voorkomen.
Een afdekking met fijn gaas helpt om insecten en vuil buiten te houden. Zorg wel voor luchtuitwisseling. Een rustig bewegend wateroppervlak of een zachte beluchting kan nuttig zijn; volledig stilstaand water is geen algemene vereiste. Vermijd vooral een sterke stroming en een filter dat de kleine kreeftjes opzuigt.
De voeding bepaalt voor een belangrijk deel of de kweek goed blijft draaien. Cyclops zijn niet allemaal eenvoudige algenfilteraars zoals vaak wordt aangenomen. Verschillende soorten eten ook eencellige diertjes en andere kleine prooien. In beschreven zoetwaterkweken worden bijvoorbeeld Paramecium en Chilomonas als voedsel gebruikt. Groenwater kan voor sommige soorten en ontwikkelingsstadia bijdragen aan de voeding, maar is niet voor iedere cultuur een volledig dieet.
Een praktische aanpak is daarom om met de leverancier van de startcultuur af te spreken welk voer u gebruikt. Een aparte cultuur van geschikte eencelligen kan daarbij handig zijn. Gist en spirulinapoeder zijn geen universele vervanging voor levende prooidiertjes en kunnen bij overmatig gebruik het water vervuilen. Vloeibare plantenvoeding is meststof en hoort niet als rechtstreeks cyclopsvoer te worden toegediend.
Maak de kweekbak gereed voordat u de dieren toevoegt en zorg dat het passende voedsel beschikbaar is. Laat de startcultuur geleidelijk wennen aan temperatuur en water. Begin met weinig voer en controleer hoe de populatie zich ontwikkelt. Een lichtgroene kleur door algen hoeft geen probleem te zijn, maar melkachtige troebelheid, een onaangename geur of veel dode dieren vragen om ingrijpen.
Vrouwtjes van veel cyclopoïde roeipootkreeftjes zijn herkenbaar aan twee eizakken aan weerszijden van het achterlichaam. Uit de eieren komen naupliën, die via verschillende vervellingen uitgroeien tot volwassen dieren. Hoe snel dat gaat, verschilt per soort, temperatuur en voedselaanbod. Een vaste uitkomsttijd of een gegarandeerde explosieve groei is daarom niet te geven. Bij Eucyclops serrulatus is onder gunstige laboratoriumomstandigheden bijvoorbeeld een generatietijd van ongeveer 10 tot 14 dagen beschreven.
Begin pas met oogsten wanneer u ziet dat de cultuur zich duidelijk vermeerdert. Neem kleine porties met een pipet, een dun slangetje of een fijn planktonnetje en laat voldoende dieren achter voor de voortplanting. Een vast oogstpercentage is minder bruikbaar dan kijken hoe snel uw eigen cultuur zich herstelt.
Wilt u vooral naupliën voeren, dan kunt u de oogst met geschikte planktonzeefjes op grootte scheiden. Controleer het resultaat eventueel met een vergrootglas, zodat er geen grotere roofzuchtige exemplaren meekomen. Spoel de oogst voorzichtig met schoon, geschikt water en voer kleine hoeveelheden die de vissen vlot opnemen.
Verwijder tijdens het onderhoud overtollig voer en ophopend vuil. Ververs zo nodig een klein deel van het water, met water van vergelijkbare temperatuur en samenstelling. Bescherm de dieren tijdens het afhevelen met een fijn zeefje. Als de populatie terugloopt, controleer dan eerst de waterkwaliteit, temperatuur en beschikbaarheid van passend voedsel. Meer voer toevoegen is niet automatisch de oplossing.
Houd bij voorkeur twee afzonderlijke culturen aan. Zo blijft er een reserve beschikbaar wanneer één bak minder goed produceert. Wissel het oogsten tussen de bakken af en geef een cultuur tijd om te herstellen wanneer de aantallen afnemen.
Cyclops kweken vraagt vooral dat u de behoeften van uw eigen cultuur leert kennen. Met passend voedsel, schoon water en een voorzichtige oogst kunt u een bruikbare voorraad levend voer onderhouden. Kies bij het voeren steeds een formaat dat bij de vissen past en wees extra zorgvuldig wanneer u naupliën voor heel kleine vislarven wilt gebruiken.
Alternatieven (indien interesse)
Hoe nuttig vond je dit artikel?
Klik op een ster om jouw beoordeling achter te laten.
(Plaatsing star-rating 02-01-2026)